Đống xương vô định

Thân thiện

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Chỉ một đống xương người chết trận bên bờ sông Vô Định: Đây là một danh từ riêng, tên gọi một địa danh lịch sử gắn liền với chiến trường xưa bên bờ sông Vô Định (tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc). Sông này có dòng chảy thất thường, lòng sông khi nông khi sâu không ổn định nên có tên là "Vô Định".
   • Hình ảnh tượng trưng cho sự chết chóc, bi thương, sự vô thường và nỗi nhớ thương của người ở lại: Qua các tác phẩm văn học, cụm từ này đã trở thành một hình tượng văn hóa, biểu tượng cho sự hy sinh vô danh, sự tan tác của chiến tranh và nỗi đau của những cuộc chia ly.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • "Khả lân vô định hà biên cốt, Do thị xuân khuê mộng lý nhân." (Thơ Trần Đào) (Đáng thương đống xương bên sông Vô Định, vẫn còn là người trong mộng của kẻ chốn buồng xuân.)
  • "Ngẫm từ dấy việc binh đao, Đống xương Vô Định đã cao bằng đầu." (Truyện Kiều - Nguyễn Du) (Nghĩ từ khi gây nên việc binh đao, Đống xương Vô Định đã chất cao ngang đầu.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng như một hình tượng văn học: "Đống xương vô định" thường được các nhà thơ, nhà văn Việt Nam (như Nguyễn Du) mượn để nói về cảnh chết chóc, đau thương, sự hy sinh tập thể trong chiến tranh một cách bi tráng.
  • Chiến tranh qua đi để lại phía sau những "đống xương vô định". (Ý nói nhiều người đã chết trong chiến tranh.)

Biến thể và từ gần giống

• Bãi chiến trường: Nơi diễn ra chiến trận, cũng gợi đến sự chết chóc.
• Nấm mồ vô danh: Chỉ ngôi mộ không rõ danh tính, cũng nói về sự hy sinh thầm lặng.
• Sông Vô Định: Tên con sông, là nguồn gốc địa lý của hình tượng.

Từ đồng nghĩa

• Bãi xương khô: Chỉ nơi có nhiều hài cốt.
• Nấm mồ tập thể: Chỉ nơi chôn cất chung nhiều người chết.

Thành ngữ liên quan

• "Đống xương Vô Định đã cao bằng đầu": Thành ngữ được Nguyễn Du sử dụng trong Truyện Kiều, ý nói số người chết trong chiến tranh đã nhiều vô kể, chất thành đống cao. Thành ngữ này thường được dùng để ví von về hậu quả thảm khốc của binh đao, loạn lạc.
  • Loạn lạc triền miên, cảnh "đống xương Vô Định đã cao bằng đầu" chẳng phải là ngoa ngôn.

Học thuật

1. Đống xương người chết trận bên bờ sông Vô Định tỉnh Thiểm Tây. Nước sông chảy xiết cuốn theo cát, lòng sông chỗ nông, chỗ sâu không nhất định nên gọi là "Vô định hà". Từ thời xưa trên bờ sông này là bãi chiến trường
2. Thơ Trần Đào:
3. Khả lân vô định hà biên cốt,
4. Do thị xuân khuê mộng lý nhân. (Đáng thương đống xương bên sông Vô Định, như còn là người trong mộng của khách chốn buồng xuân.)
5. Kiều:
6. Ngẫm từ dấy việc binh đao
7. Đống xương Vô Định đã cao bằng đầu